blog_verspilling_blogV2kaal

Verspilling van medicijnen: Hoe lossen we dat op?

Verspilling van medicijnen is een van de oorzaken dat onze zorgkosten toenemen. Want in Nederland danken we jaarlijks meer dan €180 miljoen aan medicijnen af. Rond de 40 miljoen daarvan is onnodig. Dat is natuurlijk zonde. Want uiteindelijk leidt dit er mede toe dat straks bepaalde medicijnen te duur worden en daardoor mogelijk niet meer vergoed worden. 

Daarnaast is verspilling nu op een andere manier vervelend. Want door het coronavirus dreigen er nog jarenlange tekorten aan sommige medicijnen. Daarom is het belangrijk om verspilling van medicijnen tegen te gaan. 

In deze blogpost vertellen we waarom onze zorg duurder wordt en wat de rol van verspilling van medicijnen daarbij is. Vervolgens leggen we uit wat patiënten er zelf aan kunnen doen en hoe de oplossing van Meds²Go kan helpen om dit probleem op te lossen.

De zorg wordt duurder

Dat de zorgkosten toenemen is al langer een feit. Dat geldt niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. In 2018 gaven we in Nederland in totaal €79 miljard aan zorg uit. Dat is €5.805 per persoon. Voor 2020 wordt verwacht dat we boven de €100 miljard aan zorgkosten uitkomen. Deze verwachting dateert van voor de uitbraak van het Coronavirus. Jaarlijks geven we ongeveer €5 miljard daarvan uit aan medicijnen. En voor 2040 is de verwachting dat de zorgkosten tegen die tijd verdubbeld zijn ten opzichte van 2018.

Waardoor wordt de zorg duurder? 

Een belangrijke reden dat de zorgkosten toenemen is dat we met zijn allen ouder worden. De welvaart heeft ervoor gezorgd dat we langer leven. En dat leidt ertoe dat we ook meer en langer zorg nodig hebben. 

Daarnaast neemt de kwaliteit van de zorg ook toe. Want de medewerkers in de zorg zijn beter opgeleid en ze hebben de beschikking over betere apparatuur en nieuwe technieken waardoor ze ons beter kunnen helpen. En de medewerkers moeten ook betaald worden. 

Specifiek voor medicijnen nemen de kwaliteitseisen ook toe, net als de veiligheidseisen. Dat is ook logisch gezien het feit dat het om onze gezondheid gaat. Daar wil je zo min mogelijk risico mee nemen. Zo kunnen eenmaal verstrekte verpakkingen niet meer aan andere patiënten worden gegeven. Verder wordt er, mede vanwege de kwaliteit en veiligheid, meer aandacht besteed aan onderzoek en ontwikkeling van betere medicijnen.

Dat is ook wel nodig, want naarmate we ouder worden, neemt ook de vraag naar medicijnen toe. Plus, niet onbelangrijk, bepaalde medicijnen werken niet meer omdat bacteriën en virussen er resistent tegen worden. Denk bijvoorbeeld maar aan antibiotica.

Verder worden medicijnen niet altijd op de juiste manier thuis bewaard. Zeker bij temperatuurgevoelige medicijnen is dat lastig. Als medicijnen niet juist worden bewaard verliezen ze hun werking of bederven ze zelfs. En dan moeten er extra medicijnen worden voorgeschreven.

Tot slot is er helaas nog steeds sprake van te veel voorschrijven. Dat kan zijn in de vorm van het aantal wat tegelijkertijd wordt voorgeschreven (in een keer 3 maanden vooruit) of in de dosis (zwaarder dan noodzakelijk). 

Hoe kunnen we de zorg betaalbaar houden?

Uit onderzoek blijkt dat de extra kosten tot grote problemen kunnen leiden bij patiënten. Zo blijkt in Nederland 38% van de ondervraagden in een onderzoek van RTL niet meer rond te kunnen komen door de toename in zorgkosten. Als gevolg daarvan “weigeren” sommige mensen zorg die ze op zich wel nodig hebben.

Er worden in Nederland diverse maatregelen genomen om de zorg enigszins betaalbaar te houden. Zo wordt er met ehealth oplossingen geprobeerd om het aantal bezoeken aan huisarts en ziekenhuis te verminderen. Je moet dan denken aan bezoek op afstand, waardoor de noodzaak om voor controle naar het ziekenhuis te gaan vermindert. Of aan apps en slimme bloeddrukmeters waarmee een dokter op afstand kan volgen of de bloeddruk niet te hoog wordt.

Daarnaast is er in de afgelopen jaren meer nadruk komen te liggen op preventie. In het regeerakkoord werd afgesproken dat tijdens de huidige kabinetsperiode €170 miljoen per jaar beschikbaar komt voor preventie.

Een ander deel van de oplossing voor hoge zorgkosten is dus om de verspilling van medicijnen tegen te gaan. Hier gaan we hieronder verder op in.

Wat is de oorzaak van verspilling van medicijnen?

Behalve dat er hoge kwaliteits- en veiligheidseisen zijn, zijn de mogelijkheden tot heruitgifte beperkt. Uit onderzoek blijkt namelijk dat het met name voor goedkope medicijnen te duur is om hier een mechanisme voor te ontwikkelen. Maar voor duurdere medicijnen, zoals temperatuurgevoelige medicijnen, wordt onderzocht of en onder welke voorwaarden heruitgifte wel mogelijk is. 

Plus waar sommige apotheken een overschot hebben, is er bij andere een tekort. Dat leidt tot vernietiging van medicijnen die elders wel gebruikt zouden kunnen worden.

Verder verspillen patiënten zelf medicijnen door zich niet aan de voorschriften van de arts en apotheker te houden. Dit wordt ook wel therapietrouw of therapie compliance genoemd. Zo worden doses overgeslagen of wordt er minder ingenomen dat zou moeten. Als gevolg daarvan kunnen klachten verergeren, wat weer kan leiden tot extra bezoek aan een arts of zelfs een ziekenhuisopname.

Tot slot houden patiënten medicijnen over omdat ze eerder mogen of moeten stoppen. En die gooien ze vervolgens weg of brengen ze naar de apotheek die ze dan ook weg moeten gooien.

Wat is het gevolg van verspilling van medicijnen?

De verspilling van medicijnen heeft tot gevolg dat de gezondheidszorg duurder wordt. Daarnaast kunnen er dus tekorten aan bepaalde geneesmiddelen ontstaan. Om de kostenstijging tegen te gaan en medicijnen betaalbaar te houden, neemt de overheid  maatregelen

Zo gelden er maximumprijzen voor geneesmiddelen en wordt er waar mogelijk centraal ingekocht of over prijzen onderhandeld. Daarnaast worden nieuwe geneesmiddelen niet meer automatisch toegelaten tot het basispakket. Met als gevolg dat ze dus niet meer automatisch vergoed worden.

Verder moeten patiënten in sommige gevallen al bijbetalen voor hun medicijnen. Die eigen bijdrage is maximaal €250 per jaar. Dit bedrag komt bovenop het eigen risico van het basispakket.Verzekeraars vergoeden daarnaast alleen het goedkoopste geneesmiddel met dezelfde werkzame stof. Dus ook dat betekent dat duurdere varianten niet meer worden vergoed.

Hoe kunnen we samen de verspilling van medicijnen tegen gaan?

Omdat we niet op de kwaliteit van de zorg en medicijnen willen bezuinigen moeten we de zorg efficiënter maken. Een goede manier om dat te doen is verspilling tegen te gaan. Dit kan bijvoorbeeld door apotheken de mogelijkheid te geven om de medicijnen aan te passen aan het gebruik door patiënten. Hiervoor is wel een aanpassing van de Europese Octrooiwetgeving nodig en dat zal waarschijnlijk nog wel even duren.

Een andere manier om onnodige vernietiging van medicijnen tegen te gaan is dat er kleinere hoeveelheden worden voorgeschreven. Dit gebeurt al in een proef bij het RadboudUMC. Hierdoor moet een patiënt vaker naar de apotheek, maar tegelijkertijd wordt verspilling tegengegaan doordat die patiënt veel eerder kan bijsturen in het geval van bijwerkingen.

Met name waar het gaat om therapietrouw, is het inmiddels met allerlei toepassingen mogelijk om het makkelijker te maken voor patiënten om tijdig hun medicatie in te nemen. 

Goed bewaren voorkomt de verspilling van medicijnen?

Op bewaar gebied zijn er allerlei toepassingen om te zorgen dat bijvoorbeeld temperatuurgevoelige medicijnen op de juiste manier bewaard worden. Dit wordt een steeds groter probleem omdat in de komende decennia steeds meer patiënten deze biologicals  zullen krijgen voorgeschreven. Meds²Go werkt op dit moment aan de Cool-One die een oplossing voor het bewaarprobleem brengt.

Tot slot zijn er inmiddels technologische mogelijkheden voor apotheken om overbodige medicijnen met elkaar uit te wisselen. Via PharmaSwap kunnen aangesloten apothekers bijvoorbeeld hun overschot aan medicijnen uitwisselen met andere aangesloten apothekers die een tekort hebben. Op die manier wordt er optimaler gebruik gemaakt van reeds bestaande voorraden.

Wat kunnen patienten zelf aan verspilling van medicijnen doen?

Het belangrijkste wat patiënten kunnen doen is zich aan de voorschriften van arts en apotheker houden. Dus hun medicijnen op de juiste manier en op het juiste moment innemen.

In overleg met artsen verspilling voorkomen

Patiënten kunnen ook samen met hun arts bij nieuwe medicijnen bespreken of het voorschrijven van een kleinere dosis wellicht beter is. Dit kan bijvoorbeeld een goed idee zijn als ze nieuwe medicijnen uitproberen waarvan ze niet weten wat de bijwerkingen bij hun gaan zijn. Of als al bekend is dat ze kort na de uitgifte voor onderzoek naar het ziekenhuis moeten. Er is dan kans dat de medicatie naar aanleiding van de resultaten worden bijgesteld. En anders kan bij het ziekenhuisbezoek gemakkelijk een nieuwe dosis worden gehaald.

Verder zouden ze al met hun arts kunnen overleggen zodra ze te veel last van bijwerkingen krijgen. Behalve dat het voorkomt dat ze te lang doorgaan met medicijnen die slecht voor de patiënt zijn, kunnen ze dan sneller overschakelen op medicijnen die minder bijwerkingen hebben. En ook daarmee voorkom je verspilling van medicijnen.

Medicijnen op de juiste manier bewaren

Patiënten die temperatuurgevoelige medicijnen zoals biologicals gebruiken, moeten die uiteraard op de juiste temperatuur bewaren. Niet elke plek in de koelkast is geschikt en ook aan de afstelling van je koelkast kunnen ze misschien nog wat verbeteren. In ons blog over dit onderwerp vind je meer informatie en vertellen we welke oplossing Meds²Go ontwikkelt om het goed bewaren van medicijnen makkelijker te maken.

En tot slot is het belangrijk dat ongebruikte medicijnen teruggebracht worden naar de apotheek of worden verwerkt als klein chemisch afval. Medicijnen die niet opnieuw gebruikt kunnen worden, kunnen op de juiste manier worden vernietigd. Anders komen ze in het milieu terecht en daar kunnen ze eigenlijk alleen maar schade toebrengen aan mens en dier.

Wat doet u op dit moment al om verspilling van medicijnen te voorkomen?

Wij zijn benieuwd of u nog tips heeft om verspilling van medicijnen te voorkomen. Zijn er bijvoorbeeld onderzoeken rondom het hergebruiken van medicijnen? Of heeft u juist een vraag of probleem met het goed bewaren van uw medicijnen? Laat het ons weten in een reactie hieronder of op een van onze social media kanalen.

washing-hands-4940148_1920

Het Coronavirus en afweeronderdrukkende medicijnen: stoppen of niet?

Als je afweeronderdrukkende medicijnen  of biologicals gebruikt, dan weet je dat deze medicijnen je mogelijk kwetsbaar maken voor het Coronavirus. Daarom word je door het RIVM ook als een hoog risicogroep beschouwd. Wat je kunt doen om jezelf te beschermen en wat je vooral niet moet doen, lees je hieronder.

Hoe blijf ik op de hoogte van wat er speelt?

De omstandigheden rondom de verspreiding van het Coronavirus veranderen snel. Daarnaast komt er dagelijks heel veel nieuwe informatie op je af. Daarom is het belangrijk dat jezelf op de hoogte houdt. Houdt daarbij vooral de adviezen van de overheid en van belangenverenigingen in de gaten. Een overzicht vind je onderaan dit blog.

Wat moet je doen om jezelf te beschermen wanneer je afweeronderdrukkende medicijnen gebruikt. 

Inmiddels ken je waarschijnlijk de vier standaardmaatregelen wel. Die zijn voor iedereen belangrijk om jezelf te beschermen:

  • Was regelmatig je handen
  • Hoest of nies in de binnenkant van je elleboog
  • Gebruik papieren zakdoekjes
  • Geef mensen geen hand als begroeting (ook geen boks of elleboog trouwens)
  • Houd minimaal anderhalve meter afstand van andere mensen

Moet je stoppen met het nemen van de afweeronderdrukkende medicijnen?

Zolang je geen klachten hebt kan je gewoon door gaan met je medicijnen. Stop nooit met je medicijnen zonder overleg met je huisarts of specialist. Als je namelijk zomaar stopt met je medicijnen kan de ziekte opspelen waardoor je juist je weerstand verder verlaagt. Dus bij twijfels, neem contact op met je arts. 

Bij milde klachten (verhoging, verkoudheid) kun je waarschijnlijk doorgaan met het nemen van je medicijnen. Bij matige tot ernstige klachten (luchtwegklachten, toenemende kortademigheid en/of koorts) raden we je aan om te overleggen met je arts. Misschien moet je dan stoppen, al dan niet tijdelijk. Maar verander niets aan je medicatie zonder overleg met je arts. 

Voor onstekingsremmende pijnstillers (zogenaamde NSAIDs) geldt dat je die gewoon kunt blijven nemen. Er is onvoldoende bewijs dat deze medicijnen je extra kwetsbaar zouden maken voor het Coronavirus of zouden leiden tot verergering van de klachten als je dat al hebt.

Wat moet ik doen als iemand in mijn huishouden besmet is met het Coronavirus?

Als iemand in je gezin of huishouden koorts heeft, verkouden is of hoest, dan is het zaak om zoveel mogelijk te vermijden dat je in dezelfde ruimte bent.

Welke maatregelen kan ik verder nemen om besmetting met het Coronavirus te voorkomen?

Sowieso is het belangrijk dat je goed voor jezelf zorgt. Dus zorg dat je weerstand zo goed mogelijk is door voldoende slaap en gezonde voeding.

Daarnaast wordt aangeraden om groepen te vermijden. Indien mogelijk, laat je boodschappen bezorgen of vraag een kennis om ze voor je te doen. Lukt dat niet, ga dan op een rustig moment.

Neem bij klachten die erger worden telefonisch contact op met uw huisarts/specialist om te overleggen of u getest moet worden.

Hoe blijf ik op de hoogte van wat er speelt?

Hieronder vind je een aantal links naar informatie. Hoewel we ons best doen om deze zo goed mogelijk aan te laten sluiten, is het overzicht zeker niet volledig. Als je tips hebt, mail ons dan even de link naar de website die erbij zou moeten staan.

Reuma:  

  1. RIVM pagina over preventiebeleid voor hoogrisico groepen: https://lci.rivm.nl/covid-19/bijlage/preventiebeleid-hoogrisicogroepen
  2. Pagina Reuma Nederland over Covid-19: https://reumanederland.nl/nieuws/nieuws/coronavirus/
  3. Pagina van Reumazorg Zuid-West Nederland met vragen en antwoorden over Coronavirus: https://reumazorgzwn.nl/vragen-en-antwoorden-over-het-coronavirus/

MS

  1. Treant website met adviezen voor MS patiënten: https://www.treant.nl/ziekenhuiszorg/specialismes-afdelingen/ms-multiple-sclerose-zorg-bij-treant/nieuws/coronavirus-en-ms
  2. Wereldwijd advies over het Corona-virus voor mensen met MS: https://msvereniging.nl/wereldwijd-covid-19-advies-voor-mensen-met-ms/ 
  3. Website van het VU Medisch Centrum met vragen over het Coronavirus en MS: https://www.vumc.nl/nieuws/nieuwsdetail/vragen-over-coronavirus-en-ms.htm

Ziekte van Crohn:

  1. Vraag en antwoord over het Coronavirus op de site van Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging Nederland: https://www.crohn-colitis.nl/nieuws/coronavirus-stop-niet-met-medicijngebruik/

Hemato-oncologische patiënten:

  1. Vragen over het coronavirus voor hemato-oncologische patiënten: https://www.hematon.nl/nieuwsberichten/vragen-over-het-coronavirus-voor-hemato-oncologische-patienten
Fridge

Medicijnen koel bewaren doe je in de koelkast… Of toch niet?

Als je reuma, MS of groeihormoondeficiëntie hebt, dan gebruik je mogelijk medicijnen die je gekoeld moet bewaren. Liefst op een temperatuur tussen de 2 en 8 °C.  

Dus als jij jouw temperatuurgevoelige medicijnen ophaalt bij de apotheek, dan neem je ze mee naar huis in een koeltasje. Of je laat ze gekoeld thuisbezorgen.  Zo blijven ze ook tijdens de reis naar huis op de juiste temperatuur. Eenmaal thuis gaan je medicijnen gelijk de koelkast in. Daarin worden je medicijnen gekoeld bewaard.

Maar is dat wel zo verstandig? Liggen je medicijnen wel echt veilig in je koelkast? Of liggen er ook in de koelkast gevaren op de loer? 

In dit artikel leggen we uit welke factoren een rol spelen als het gaat om de temperatuur van jouw koelkast en waar je jouw temperatuurgevoelige medicijnen neer moet leggen. En we geven je 3 tips over wat je verder kunt doen om je medicijnen goed gekoeld te bewaren.

Hoe koel bewaart je koelkast jouw medicijnen?

Veel mensen kijken niet echt om naar hun koelkast. Zolang de melk er koud uitkomt is er niks aan de hand. Echter, de temperatuur van je koelkast is belangrijk als het gaat om voeding. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen geen idee hebben wat de optimale temperatuur voor een koelkast voor gewoon voedsel is (4 °C). Uit datzelfde onderzoek blijkt dat 1 op de 4 koelkasten thuis te warm is ingesteld.

Als je medicijnen gebruikt voor reuma, MS of groeihormoondeficiëntie, dan is de kans aanwezig dat je die koel moet bewaren. Dan bewaar je de medicijnen waarschijnlijk in de koelkast. En dan is de temperatuur waarop je medicijnen bewaard worden ineens nog belangrijker. En wat blijkt? 93% van de patiënten die zogenaamde biologicals gebruiken, bewaart de medicijnen te warm of te koud. Want medicijnen kunnen in de koelkast buiten de range van 2 tot 8 °C komen. 

Als dat incidenteel gebeurt, hoeft dat nog geen probleem te zijn. Maar gebeurt dit te vaak en te lang, dan worden medicijnen toch minder effectief of – als de temperatuur te lang te warm of te koud is in je koelkast – bederven ze zelfs. En dat wilde je nou juist voorkomen. Los van het ongemak voor jou als patiënt, is het ook best zonde als je €10.000 aan medicijnen weg moet gooien omdat ze niet meer goed werken.

Wat beïnvloedt de temperatuur in je koelkast?

De temperatuur in een koelkast fluctueert vrij veel. Dus als je koelkast op 5 °C staat, betekent dat de gemiddelde temperatuur in de koelkast 5 °C is. Het zou dus zomaar kunnen zijn dat de werkelijke temperatuur tussen 1 en 10 °C schommelt. En te veel van die temperatuurschommelingen zijn ook weer slecht voor je medicijnen.

medicijnen koel bewaren: de temperatuur range in jouw koelkast.

De invloed van de deur open en dicht doen

De reden hiervoor is eigenlijk vrij simpel. Elke keer als je de koelkast opendoet verlies je koude lucht waardoor de temperatuur in de koelkast op zal lopen. Vrij logisch natuurlijk, maar ook vervelend als de temperatuur daardoor boven de 8°C komt.

De invloed van de warmtepomp

Daarnaast zit er in een koelkast een warmtepomp. Deze neemt verdampingswarmte op uit de koelkast en laat dit via de achterkant weer uit. De details zal ik jullie besparen.

Het probleem met koelkasten is dat deze pomp niet continu aan staat. Als het warmer wordt gaat de pomp bij een bepaalde temperatuur aan. Dan daalt de temperatuur weer. Hierdoor ontstaan dus schommelingen in de temperatuur. Vooral bij de wat oudere koelkasten kunnen die schommeling te groot zijn. 

Als je een weekendje weg gaat, op vakantie of op zakenreis, dan ben je afhankelijk van een koelkast in een hotel. Ook hier moet je oppassen met medicijnen die je koel moet bewaren! Deze koelkasten staan vaak afgesteld op een graad of 7, vaak om geld te besparen. Maar dit betekent wel dat de echte temperatuur boven de 10 °C uit kan komen. 

De invloed van de plek in de koelkast

Behalve de temperatuur is ook de plek in de koelkast waar jij jouw medicijnen neerlegt van belang. Niet alleen schommelt de temperatuur van de koelkast, op de ene plek is het koeler dan op de andere. 

Van de fruitlade is bekend dat dit de koelste plek in de koelkast is. Veel mensen leggen hun medicijnen dus ook daar neer. Maar leg je jouw medicijnen te ver naar achter, dan wordt het weer te koud. Als medicijnen te dicht bij de warmtepomp liggen kunnen ze zelfs bevriezen. En bevroren medicijnen kun je weggooien.

Een ander veel gebruikte plek is in de deur op het bovenste plankje. Het probleem hier is dat het op die plek vaak weer te warm is. Dat zie je in de afbeelding hieronder.

Medicijnen koel bewaren in je koelkast: de temperatuur is belangrijk.

Waar liggen je medicijnen dan wel veilig?

Als je medicijnen gebruikt voor reuma, MS of groeihormoondeficiëntie, dan is het belangrijk dat die medicijnen op de juiste temperatuur bewaard worden. Daarvoor kun je de koelkast gebruiken. De beste plek om dat te doen is midden op de onderste plank in de koelkast. Bijkomend voordeel: je kunt er makkelijk bij. 

Een andere oplossing wordt onze Cool-One. Daarmee kun je straks je medicijnen 24 uur lang koel bewaren zonder dat je het risico loopt dat de temperatuur onder de 2°C en boven de 8°C uitkomt. 

Wat kun je verder doen om je medicijnen goed gekoeld te bewaren?

Behalve de medicijnen op de onderste plank van de koelkast neerleggen, hebben we de volgende drie tips om zo goed mogelijk je medicijnen te bewaren. 

  1. Koop een koelkastthermometer en leg die bij je medicijnen, zodat je kunt checken of de temperatuur goed is en blijft. Ze zijn te koop bij onder andere Blokker, HEMA en online.  
  2. Stop je koelkast niet helemaal vol. Hoe meer erin zit hoe lastiger het voor de koelkast wordt om de temperatuur laag te houden. En ook een hele lege koelkast is minder efficiënt. Probeer je koelkast voor de helft (maximaal driekwart) gevuld te houden. Dat is ook beter voor het voedsel trouwens.  
  3. Als je de medicijnen in een luchtdicht bakje bewaard, zijn de medicijnen minder vatbaar voor temperatuurschommelingen.

Wat je ook doet, leg je medicijnen niet achterin de koelkast bij de warmtepomp!

Hoe houd jij je medicijnen koel?

Uiteraard zijn we benieuwd of jullie zelf meer of andere tips hebben over hoe je jouw medicijnen goed gekoeld bewaart. En we willen graag weten of de Cool-One voor jou een oplossing is. 

Dus heb je tips, of heb je vragen of interesse in de Cool-One als oplossing om je medicijnen koel te bewaren? Laat het ons weten in de opmerkingen bij dit blog of op social media. Je kunt ons vinden op Facebook, Instagram, LinkedIn en Twitter.

Keep it cool!


Steven Gijselman
Business developer for Meds²Go 

louis-reed-747388-unsplash

Wat zijn biologicals?

In 2020 zullen naar verwachting 27 van de 50 populairste medische producten biologicals zijn. Als je biologicals gebruikt wil  je natuurlijk wel weten wat het zijn en hoe ze werken.

Sinds de eeuwwisseling zien we steeds meer biologicals op de markt. Deze trend geeft heel veel mensen nieuwe mogelijkheden om hun ziekte te behandelen. Om een ziekte te bestrijden moeten medicijnen in het lichaam op bepaalde plekken binden. Biologicals kunnen op specifieke plekken binden in het lichaam, waar voorheen klassieke medicijnen nooit bij konden. Dit geeft honderdduizend mensen in Nederland een nieuwe mogelijkheid om de symptomen van hun ziekte te verminderen.  

Wat zijn biologicals

Biologicals  zijn medicijnen gemaakt van ‘organismen’ zoals planten, dieren of bacteriën. De werkzame stof is gemaakt van levende cellen, vandaar dat ze biologische medicijnen of biologicals worden genoemd.

De meeste biologicals zijn grote, complexe structuren. Deze structuren zijn opgebouwd uit verschillende atomen die ieder een bepaald element bevatten. Zo is bijvoorbeeld de structuur van water opgebouwd uit twee waterstofatomen (H) en een zuurstofatoom (O). Hierdoor kan je water ook schrijven als H2O

Klassieke medicijnen, zoals een aspirine die bestaat uit 21 atomen, zijn een stuk kleiner dan biologicals. Een biological als Enbrel, gebruikt tegen reuma,  bestaat namelijk uit 7054 atomen. Door de vele atomen is een biological lastiger om te maken dan een klassiek medicijn. Er zijn geavanceerde methodes en technieken nodig om een biological te maken. Dit brengt met zich mee dat het maken van een biological duurder is dan een klassiek medicijn.


Doordat biologicals zo groot en complex zijn, worden ze ook een stuk gevoeliger en fragieler. Dit houdt in dat ze gemakkelijker hun werking kunnen verliezen. Door de medicijnen in vloeibare vorm en tussen 2-8 graden te houden, blijft het een stuk stabieler. Dit is één van de redenen dat biologicals geïnjecteerd moeten worden en in de koelkast bewaard moeten blijven. Veel mensen zouden graag hun biological in pilvorm willen hebben, maar helaas is dit nog niet mogelijk. Door de gevoeligheid van het medicijn, zou het ons maag- en darmstelsel niet kunnen overleven. Daarnaast werkt het medicijn sneller wanneer het wordt geïnjecteerd, omdat het gelijk in het bloed komt.

Waarom worden biologicals zo veel gebruikt

Naast de verwachting dat 27 van de 50 bestsellers in 2020 biologicals zullen zijn, bestaat ook de verwachting dat een kwart van de gehele farmaceutische markt uit biologicals zal bestaan. De reden voor de populariteit is de potentie om in het lichaam op specifieke plekken te kunnen binden. Om een ziekte te kunnen behandelen moet het medicijn zich binden op een receptor. Een receptor is een eiwit die vaak te vinden is op de buitenkant van een lichaamscel. Na het binden van het medicijn op de receptor wordt een signaal afgegeven. Het kan gezien worden als een sleutel en een slot. Hierbij is het medicijn de sleutel, dat zich bindt op de receptor ofwel het slot.

De klassieke medicijnen konden op deze specifieke plekken niet binden, en pasten niet in het slot. Hierdoor was het niet mogelijk om de ziekte te bestrijden. Dankzij de biologicals kunnen nu ziektes behandelt worden die anders niet te behandelen zijn. Dit komt omdat het de biologicals wel lukt om bepaalde “sloten” te openen.

Door de complexheid van de biologicals werken deze alleen op de specifieke plek waar ze nodig zijn. Op andere plekken kunnen ze niet binden, waardoor er minder bijwerkingen zijn. Toch kunnen ook biologicals bijwerkingen of een allergische reactie geven. Het is net als bij klassieke medicijnen zoeken welk biological bij jou het beste werkt.

Hoe werkt een biological

De werking van biologicals is enorm ingewikkeld, maar ik probeer het hier zo makkelijk mogelijk te houden. De meeste biologicals worden gebruikt om ontstekingen te remmen. Wanneer het lichaam last heeft van een ontsteking is het afweersysteem ontregeld en haalt daardoor cellen door elkaar.

Het afweersysteem bestaat uit verschillende cellen, de meest bekende zijn witte bloedcellen; zoals B-cellen en T-cellen. Deze cellen hebben de taak om kwaadaardige en lichaamsvreemde cellen op te ruimen. Wanneer het afweersysteem ontregeld is zien ze de eigen goedaardige cellen als indringers en proberen ze deze op te ruimen. Hierdoor komen bepaalde boodschap-eiwitten vrij wat ervoor zorgt dat de afweercellen en de eiwitten overactief worden. Dit leidt tot ontstekingen wat de oorzaak is van verscheidene ontstekingsreuma’s.

Biologicals zijn antistoffen die binden aan de afweercellen en de vrijkomende eiwitten. De binding aan deze cellen en eiwitten zorgt ervoor dat ze minder actief worden wat uiteindelijk de ontsteking remt.

Verder zijn er ook biologicals die geen ontstekingen remmen zoals groeihormonen en insulineZe vallen onder de biologicals, omdat ze ook afkomstige zijn van levende organismen. Dit zijn medicijnen die men moet innemen wanneer het eigen lichaam deze niet zelf kan maken.  Of wanneer het lichaam er te weinig van aanmaakt om effectief te zijn. Dit zijn ook medicijnen die temperatuur gevoelig zijn. 

Biologicals zijn misschien wat duur en soms is het onhandig dat je ze moet koelen. Maar het is niet voor niks dat we ze steeds meer tegen komen. Voor miljoenen mensen wereldwijd bieden ze namelijk de enige oplossing om hun ziekte te bestrijden!


Steven Gijselman

Bio-Farmaceutische wetenschapper

 

Bronnen:

Drugbank: https://www.drugbank.ca/drugs/

U.S. Food & Drug Administration: Vaccines, Blood & Biologics: https://www.fda.gov/biologicsBloodVaccines/default.htm

Pharmaceutical Commerce: http://pharmaceuticalcommerce.com/special-report/the-2015-biopharma-cold-chain-landscape/